Cursus:  Kunst en Cultuur seizoen 2009 -2010

 “Van Vivaldi tot Jan Steen"  

Deze cursus geeft een breed en samenhangend beeld van de Europese cultuur rond 1700 met een nadruk op Frankrijk en de Lage Landen. Er wordt onder andere aandacht beteed aan:

Geschiedenis

Het is de tijd van de Barok en het Barokke Classicisme.  Het zijn de gloriedagen van het absolutisme. Lodewijk XIV streeft naar glorie op het slagveld. Als grote tegenspeler vindt hij daar Willem III.

In en rond Versailles schept de Franse koning een wereld waarin alle vormen van kunst zijn koningschap moeten bejubelen. Minster Colbert zorgt voor het geld en de economische opbloei.

De leiders van de Franse Academie bepalen de wereld van Kunst en Cultuur in hun land. Na 1680 overspeelt Lodewijk XIV zijn hand. Grote militaire successen blijven uit. De oorlogen en het hof vragen grote financiële offers van het land. Dat kan het land door onder andere misoogsten en een onevenwichtige verdeling van belastingen niet dragen. Na de dood van de Zonnekoning blijft een bijna bankroet land achter. De adel ontvlucht het hof. De kunst wordt lichter en lichtvoetiger. De tijd van de Rococo breekt aan.

Schilderkunst

In Frankrijk komt de academische schilderkunst tot bloei. Le Brun drukt zijn stempel op de artistieke productie aan het hof en de academie. De regels van de academie hebben uiteindelijk een verlammend effect op de artistieke uitingen. Naast Le Brun zijn  Rigaud, Errard en Mignard aanvankelijk de grote namen. Maar met Watteau breekt in de achttiende eeuw een nieuw tijdvak aan.

De Nederlandse schilderkunst wordt door de Franse Academie en hof weggehoond, maar levert hoogstaande werken af. Pieter de Hooch schildert het huiselijke leven in de Delftse licht. Nicolaes Berchem en Paulus Potter overgieten hun werk met het Italiaanse licht. Maar rond 1700 is ook in de Lage Landen het hoogtepunt in de schilderkunst voorbij.

Literatuur, Toneel en Opera

Het eigenzinnige genie La Fontaine schrijft zijn beroemde Fabels. Charles Perrault schept met de sprookjes van Moeder de Gans een nieuw genre. Molière houdt met zijn zedenkomedies de Fransen een spiegel voor en laat samen met Lully de grens tussen toneel en opera vervagen. Muziek en dans vindt zijn uiting in het ballet de cour en de pastorale. Rond 1674 ontstaat de tragedie en musique, de Franse  tegenhanger van de Italiaans Opera. De Franse opera krijgt zijn eigen gezicht en bejubelt de Franse Monarch.  Corneille en Racine schrijven klassieke drama’s, elk vanuit een andere religieuze visie.

Architectuur

Hardouin Mansart bouwt de Dômes de Invalides. In navolging van Versailles wordt Paleis het Loo gebouwd. Het krijgt een echte baroktuin, maar met een andere symboliek dan Versailles.

Beeldhouwkunst

Rombout Verhulst maakt het grafmonument van Michiel de Ruyter en krijgt de naam de Nederlandse Michelangelo. Puget en Girardon scheppen in Frankrijk grootse beeldhouwkunst.

Muziek.

Lully laat op zijn menuetten het Franse hof dansen en heeft de Franse muziekwereld in een ijzeren greep. Het ballet wordt door de oprichting van de Koninklijke academie van de dans geprofessionaliseerd. De vijf klassieke posities voor de voeten van de dans worden vastgelegd. Maar voor de muzikale leiding in de wereld zijn de ogen gericht op Italië waar onder andere Vivaldi en Scarlatti actief zijn.